Stilstaan is verdwijnen

Ik las een artikeltje dat mij behoorlijk tegen de haren instreek. Het ging over de noodzaak voor bedrijven om verder en sneller te digitaliseren.

Laat ik met een positief onderdeel uit het artikel beginnen. Er wordt op gewezen dat bedrijven die inmiddels al een jaar of 20 bezig zijn met technologie, nog steeds geen voorsprong hoeven te hebben. Dat is waar. Er zijn genoeg bedrijven die erg achteroverleunen en daardoor de kans lopen links en rechts te worden ingehaald. Dat is altijd zo geweest, en zal in de toekomst niet anders zijn. Op dit moment moet je inderdaad computertechnologie zeker in de gaten houden (maar niet als enige, denk ook eens aan de ontwikkelingen op biologisch gebied, in de gezondheidszorg).

Verder moet ik eerlijk zeggen dat ik langzamerhand wel een beetje kriegelig wordt van dit soort artikelen. Ten eerste is er een sterk onderscheid te maken tussen digitalisering (het in digitale vorm gieten van iets, zoals bijvoorbeeld een factuur) en automatisering (het vervangen van menselijk handelen door machines). Digitalisering op zichzelf geeft in de praktijk nauwelijks tot geen winst. Automatisering wel. Die twee totaal verschillende termen worden vaak op een hoop gegooid met als resultaat: geen focus.

Verder komen altijd dezelfde namen: Facebook, Google, AirBvB etc. voorbij. Natuurlijk zijn dat grote successen. Maar hoeveel werkgelegenheid brengen al die bedrijven samen in de wereld voort? Dat stelt helemaal, maar dan ook helemaal niets voor. En ze zijn ook alleen heel sterk op een heel specifiek segment; digitale producten en diensten. Stel dat Google zou willen concurreren met Nederlandse banketbakkers. Dus Google gaat lekkere taarten maken en bezorgen. Dan wordt het een heel ander verhaal. Of Google gaat fietsbanden plakken. Of Google gaat huizen metselen. Of aardappelen verbouwen. Met andere woorden, in de fysieke wereld, de wereld waarin wij leven en die van het allergrootste belang is, hebben die bedrijven helemaal geen rol. Ja, natuurlijk kun je iets digitaals toevoegen aan fysieke producten, of je kunt iets doen aan marketing of het afhandelen van de betaling. Spannend. Maar de kern, het fysieke product zelf? Ik zie het niet. En laten we dat niet vergeten.

Tot slot, om over na te denken: Stel dat een bedrijf al een dikke 20 jaar bestaat. Dan wordt al snel gezegd: dat bedrijf zit in de gevarenzone. Ik denk meteen aan Google (opgericht 1997). Of, nog veel erger, een bedrijf bestaat inmiddels een dikke 40 jaar. Ten dode opgeschreven natuurlijk, zo’n bedrijf. Ik denk aan Apple (opgericht in 1976).

Let wel, ik ben een techno-optimist. Ik geloof in computertechnologie en de zegeningen ervan. Maar die technologie draait ons niet dol. Dat zijn de mensen die elke keer weer spookverhalen ophangen over de effecten van computertechnologie.