Leven in de eigen nieuwsbubble

Al vanaf 1995 vind ik internet interessant. De verwachtingen van internet waren in de begintijd hoog gespannen; door een vrij toegankelijk netwerk zou iedereen met iedereen contact kunnen leggen en informatie uitwisselen. En zo is het ook uitgepakt. Met de nadruk dan op het woordje “zou”. Want als we kijken naar de werkelijkheid dan lijkt het er toch sterk op dat mensen vooral contact hebben met anderen die exact dezelfde gedachten, meningen, sociale omgeving etc. hebben.

Is dat erg? Toch wel. Je wordt dan namelijk gesterkt in je eigen overtuigingen. Stel dat je Trump een afschuwelijke man vind. Dan zie je al snel alleen maar berichten die je daarin bevestigen. En andersom geldt dat precies zo. Je komt terecht in je eigen bubble, zonder dat je dat zelf ziet.

Vroeger bestond hetzelfde effect ook als je een bepaalde krant las en bepaalde tv-zenders keek, zoals de combinatie Telegraaf + Tros of Volkskrant+Vara. Maar daar werd dan toch zeker wel nuance aangebracht in de nieuwsberichten. Bij nieuwsprogramma’s werden voor- en tegenstanders aan het woord gelaten. Gek genoeg kun je ook op internet moeiteloos meningen lezen die je niet zinnen.

Wat te doen? Tja, goede vraag. Toch is het wel degelijk mogelijk om te ontsnappen aan je eigen bubble. En niet moeilijk ook volgens mij. Stel dat je van een bepaald bericht even wilt weten hoe het zit. Dan moet je niet alleen de bronnen raadplegen die het meest in lijn liggen van jouw al gevormde mening. Je moet juist je eigen tegenspraak organiseren. Ik doe het ook. Als ik even snel een aantal gezichtspunten wil zien van een bepaald bericht dan zap ik langs nrc.nl, telegraaf.nl, volkskrant.nl, nos.nl, tpo.nl, joop.vara.nl en geenstijl.nl. Met name die laatste drie vertegenwoordigen tamelijk extreme gezichtspunten op nieuws. Maar zijn daardoor best waardevol. Ik durf te wedden dat minstens een van de genoemde sites u sterk tegen de haren instrijkt. Juist daarom is die dan heel waardevol om uw mening te scherpen. Eerlijk is eerlijk, je moet je, zeker als je door de reacties heen scrolt, een weg banen door mensen die wel heel primair reageren. Toch, gek genoeg zitten er juist tussen die reacties soms best scherpe en goede opmerkingen en observaties. Je moet ervoor openstaan, en af en toe stijgt bij het lezen ervan uw bloeddruk vanzelf een stukje. Maar het is het waard. Uiteindelijk wordt je eigen mening er een stuk beter, een stuk scherper van. En dat is waar het om draait; een afgewogen mening waar je mee vooruit kunt.

Fintech: bedreiging of zegen?

Fintech, u weet wel, van die hippe bedrijven in de financiële sector die met behulp van grote hoeveelheden technologie proberen innovatieve financiële producten in de markt te zetten, staat volop in de aandacht. Maar is de bedreiging van dergelijke bedrijven werkelijk zo groot?

Laten we met een positief effect starten; fintech zorgt ervoor dat alle bestaande bedrijven in de financiële sector, toch een beetje ingeslapen, inmiddels klaarwakker zijn. Maar wat zien we toch ook al wel gebeuren; succesvolle startups worden moeiteloos opgekocht door de grote jongens met hele diepe financiële zakken. Zoals dat overigens ook in vele andere sectoren precies zo gebeurt.

Een ander effect, waar veel minder aandacht voor is, is dat juist dat grote aanbod er voor zorgt dat mensen onzekerder worden. Stel dat je bij 100 verschillende innovatieve fintech bedrijven je geld onder kunt brengen “voor later”. Aanvullend pensioen dus. Het ene rendement wordt nog mooier voorgespiegeld dan het andere, de keuzemogelijkheden reiken tot ver voorbij de hemel. Prachtig toch? De kans is groot dat u eindigt bij een van de spelers waarvan de naam u al jaren bekend voorkomt. En dat is niet gek. Innovatie is leuk, maar zekerheid is ook wat waard. Juist bij toenemend aanbod zie je al snel door de bomen het bos niet meer. Het gevolg is dat je terugvalt op oude reflexen; een bekende naam, een financiële instelling waar een familielid ook al jaren zit, waar veel andere klanten ook zitten…

Met andere woorden; de dinosaurussen van de financiële wereld lijken geen schijn van kans te hebben tegen de flexibele, klantgerichte, aanpasbare, vlotte en wat al niet meer nieuwkomers. Maar het zou best eens kunnen zijn dat het uiteindelijke effect van al die nieuwkomers is dat de grote spelers van nu… over enige jaren nog groter zijn.

De trein als giga-stofzuiger

Het is ochtend en ik sta op het perron te wachten op de eerste trein. Een beetje dromerig zie ik de trein binnenkomen en constateer dat het hele perron schoon wordt gezogen. De trein vervolgt zijn weg naar het volgende station en ook daar laat hij het perron schoon achter. Station na station krijgt zo dezelfde behandeling, geen passagier ontsnapt. Ik krijg een visioen van een enorme Nilfisk die met een grote slang boven het perron zweeft en opzuigt wat voor de zuigmond komt.

Vele kilometers verderop gebeurt precies het omgekeerde. De treindeuren gaan open en de trein spuwt de eerste passagiers weer uit. Tot op het eind, tot grote opluchting van de conducteur, de trein geheel leeg achterblijft. Nu ja, op wat blikjes, boterhammenzakjes en snoeppapiertjes na dan.

Op naar de volgende rit.

Lp’s. Nummers overslaan in het pre-Spotify tijdperk

Vroeger, heel vroeger, had je Lp’s. Van die grote zwarte dingen die je op een platenspeler kon leggen en met behulp van een bijbehorende installatie kon je vervolgens je favoriete muziek beluisteren. Lp’s beleven in deze tijd een revival, maar wel voor een select gezelschap. De meeste muziek die mensen zelf uitkiezen komt allang van Spotify of YouTube. De voordelen zijn groot; je hoeft niks meer te sjouwen, en vooral…je kunt precies de nummers afspelen die je leuk vind. De rest sla je over.

Ik moest terugdenken aan vroeger. Als je dan een lp op de platenspeler had gelegd, dan, tja, deed je niet snel moeite om elke keer de naald te verplaatsen om op die manier vervelende nummers over te slaan. Ik had er iets op bedacht. Met een spijkertje maakte ik een groef precies over het nummer waar ik niks aan vond:


Het werkte wonderwel. Waarom moest ik nu aan bovenstaande denken? Wel, dat kwam omdat ik op YouTube hier terecht kwam:

Het verhaal in dit liedje van Lily Allen, altijd goed voor fijnzinnige teksten, komt er op neer dat ze wraak neemt op haar vriendje omdat hij met een ander naar bed is gegaan. De ultieme wraak is dat zelfs zijn platencollectie wordt vernield. En precies dat deed me denken aan hoe ik vroeger omging met Lp’s. Vrienden van me snapten er niets van.

Vertraging met de trein

Als het even kan reis ik met de trein. Zeker naar het westen van het land, met alle bijbehorende files, is het een aangenaam vervoermiddel. Maar af en toe gaat het ook met de trein niet goed. De NS-app laat je gelukkig precies weten wat je te wachten staat:

Tegenwoordig wordt door de NS in de app aangegeven hoe groot de kans is dat je op tijd aankomt. Of niet? Want toen ik eens beter naar dit scherm keek zag ik dat de trein was vertraagd. En inderdaad; om 08:03 precies reden wij Schiphol binnen.  De kans dat ik op tijd, dus 07:55,   aankwam was echter ook nog steeds 100%. Dus volgens de app kwam ik tegelijkertijd om 07:55 en om 08:03 aan. Grappig. Leeft de NS in een parallel universum, vroeg ik mij af. Krijg ik zo op het perron de blauwe of rode pil aangeboden? Of ben ik in een verkeerde pagina van een boek van Stephen King terecht gekomen? Het spookte door mijn hoofd terwijl om mij heen koffers met mensen hun weg zochten naar de gates.

De percentages in de NS-app zijn gebaseerd op historische cijfers en het zou, ondanks mijn bedenkingen, toch zomaar kunnen kloppen. Want stel dat meer dan 99,5% van de treinen op tijd aankomt, dan zou het afgerond nog steeds 100% zijn. We hebben het dan over minder dan 1 op de 200 treinen.

Ik ben een beetje wantrouwig geworden. Hoe “waar” is dat aankomstpercentage eigenlijk? In ieder geval is de rest van de app over het algemeen zeer betrouwbaar en ik maak er veel gebruik van. Jammer dat dat ene getalletje op het scherm het vertrouwen toch een beetje onderuit haalt.

Trump. Is alles al gezegd?

Trump is waarschijnlijk met afstand de president van de VS waarover het meest gezegd en geschreven is ooit. Tot nu toe dan, je weet maar nooit welke president nog komen gaat. Opvallend is dat in de media vaak negatief over Trump wordt geschreven. Zo lees ik graag het NRC en het aantal vierkante meters uitsluitend negatieve berichtgeving over Trump is langzamerhand niet meer te tellen.

Nu kun je veel op Trump aanmerken, dat is zeker. Hoe hij zich gedraagt, hoe hij zich uit, welke maatregelen hij voorstaat, je kunt het er volstrekt mee oneens zijn. Maar gek genoeg, nu de midterms aanstaande zijn, wordt er toch getwijfeld of de republikeinen of de democraten zullen winnen. En dat vind ik dan gek. Kennelijk zijn er heel veel, echt heel veel mensen, die Trump best wel een prima kerel vinden. Misschien juist wel door zijn onorthodoxe gedrag. Of vanwege de maatregelen die hij neemt, waar deze mensen 100% achter staan.

Ik constateer dat de berichtgeving die dagelijks tot ons komt behoorlijk afwijkt van wat kennelijk gemiddeld genomen onder de Amerikaanse bevolking leeft. En dat is een slechte zaak. Inderdaad, je mag Trump een absoluut dieptepunt in de Amerikaanse geschiedenis vinden. Maar tot nu toe is niet de 3e wereldoorlog uitgebroken en zijn ondanks de slechte verhouding met de pers in de VS nog geen kranten of nieuwsstations gesloten, journalisten opgepakt of vermoord. En, nog mooier; je kunt in de VS nog steeds luidkeels roepen wat je van Trump vindt. Vergelijk dat maar eens met de rest van de wereld. Ik ben zelf in genoeg landen geweest om te weten dat dat helemaal niet zo gewoon is in deze wereld. Zelfs in tamelijk sympathiek ogende landen kun je maar beter je mond houden over bepaalde politieke onderwerpen. Binnen no-time beland je in de gevangenis. In een cel naast journalisten die al eerder zijn opgepakt.

Ik moet zeggen dat ik het, vanuit Nederland, op een afstandje, met verwondering bekijk. Kennelijk is de VS zo’n sterke democratie dat ze zich een dergelijke president kunnen veroorloven. Over enige jaren komt er vanzelf weer een ander. Ook dat is in heel veel landen beslist geen zekerheid; genoeg heersers die zichzelf na benoeming voor de rest van hun leven in het pluche parkeren.

Ondertussen raken de verhoudingen verhard en verziekt. Voor het geval u denkt; dat is allemaal de schuld van Trump. Natuurlijk mag u dat denken. Het valt echter wel op dat mensen die hard tegen Trump ageren doorgaans wel van mening zijn dat mensen allemaal gelijk zijn, of op zijn minst gelijkwaardig. Met andere woorden, zou ik dan concluderen; dan zijn we dus allemaal Trump.

Daarnaast wordt toch ook wel angstwekkend veel geroepen, juist ook weer in het anti-Trump kamp, dat we niet moeten uitsluiten maar verbinden. Doe het dan ook, zou ik zeggen. Verbinding begint bij de eerste die zijn hand uitsteekt. “Maar niet naar Trump” hoor ik al in de reacties. Tja, als je alleen je hand uitsteekt naar je vrienden en al degenen waar je het toch al mee eens bent, dan maak je het jezelf wel heel makkelijk. Verbinden begint juist met degenen waar je het niet mee eens bent. En dan kan Trump inderdaad wel eens een heel grote uitdaging zijn, misschien wel de grootste. Begin eens met een aanhanger van Trump. Om mee te oefenen.

De pers, die mij het meeste stoort in de berichtgeving rondom Trump, zou eens bij zichzelf te rade moeten gaan welke rol zij spelen. Die van informatiebron of die van activist. Dat laatste kan heel goed zijn bedoeld maar leidt uiteindelijk tot afkalving van het vertrouwen in de pers. Een heel eenvoudige leidraad zou kunnen zijn: als in een land voor- en tegenstanders ongeveer 50%-50% zijn verdeeld, zorg dan ook voor berichtgeving die 50% negatief en 50% positief is. Dan kom je met Trump en de Brexit aardig uit. Maar bijvoorbeeld rondom klimaatverandering, waar toch geloof ik de meeste mensen wel van overtuigd zijn, is het dan helemaal geen bezwaar om 90% of 95% van de berichtgeving in lijn hiermee te brengen, terwijl nog maar een heel klein beetje ruimte is voor klimaatsceptici.

Ik gun de inwoners van de VS de president die ze zelf kiezen. Het is hun zaak, en er zijn in de geschiedenis al meerdere presidenten geweest waar achteraf de meeste inwoners van de VS niet zo blij mee waren. Er komt vanzelf een volgende. Het moet wel heel raar lopen als wij het als wereld niet overleven. Ondertussen moeten we ons niet gek laten maken en af en toe eens diep adem halen. Heel diep.

Brexit

Het is het nieuws van de dag. De Brexit. Het aanstaande afscheid van de VK van de Europese Unie. Bijna zonder uitzondering zijn de berichten alarmerend en negatief. Met een lampje kun je af en toe een ander perspectief op de situatie vinden.

Nu ben ik op zichzelf voor Europa. Ondanks alle stroperigheid, soms ridicule zaken waar ze zich kennelijk mee bezig denken te moeten houden is het Europese project tot nu toe, onder de streep, naar mijn idee best een succes. Het kan zeker nog beter. Maar laten we niet vergeten dat wij er zelf uiteindelijk een succes of farce van maken. En niemand anders.

Dan de VK. Ik kan me nog herinneren dat ze in 1973 toetraden. Toen al niet helemaal van harte. In de jaren erna kon Margaret Thatcher, een roemruchte Engelse premier, behoorlijk tekeer gaan tegen de EU. Als ik een paar jaar geleden had moeten gokken welk land als eerste de EU zou verlaten, dan had ik ongetwijfeld de VK gekozen. En op zichzelf is het toch helemaal niet gek dat je graag bij een club wilt horen, maar dat je ook weer afscheid wilt kunnen nemen. Anders krijg je het effect van wat de Eagles al in 1977 zongen in hun nummer Hotel California: “You can check out every time you want, But you can never leave!”:

Wat me verder opvalt aan alle alarmerende berichten rondom de Brexit is dat het vooral gaat over economie en geld. De economie van het VK gaat eronder lijden, de in- en export van goederen loopt vertraging op of gaat teruglopen, zelfs vliegtuigen gaan misschien wel niet meer opstijgen. Tja. Degenen die met dit soort berichten strooien zijn gek genoeg niet degenen die op andere terreinen zo begaan zijn met de economie. Maar kennelijk is het een mooie stok om mee te slaan. Ik vind het maar raar. Ik geloof namelijk in het zelfbeschikkingsrecht van de inwoners van de VK. Dat is denk ik veel krachtiger dan een paar procent economische groei meer of minder. Volgens mij kun je beter iets armer zijn en het gevoel hebben vrij te zijn, dan rijk en het gevoel hebben in een keurslijf te zitten dat je niet zint.

Het andere treurige argument is dat van de juistheid en geldigheid van het referendum: het zou oneerlijk zijn verlopen, mensen zijn voorgelogen, ….. zucht. En natuurlijk moet er daarom volgens sommigen een nieuw referendum komen. En als die nog niet het gewenste resultaat geeft, vast nog eentje. Wat een slecht verliezer ben je dan.

In plaats van in te hakken op voldongen feiten, zou ik zeggen; laten we er wat van maken. De toekomstige inwoners van de EU, samen met alle inwoners van de VK. Of ze nu voor of tegen de Brexit waren. Mijn voorspelling voor de komende jaren: die Brexit kan nog wel eens heel goed gaan uitpakken voor de VK. Ondanks het feit dat ik het echt wel een beetje jammer vind dat ze gaan, gun ik ze hun eigen keuze van harte.

Is internet stuk?

Afgelopen zondag was Marleen Stikker te gast in Zomergasten. Het bleek geen kijkcijferkanon, maar ik vond het een interessante uitzending. Met name haar verfrissende en heldere kijk op de wereld vond ik heel plezierig. Zoals bijvoorbeeld het onderscheid dat ze maakte tussen werkelijkheidmensen en mogelijkheidsmensen. Bovendien waren er verrassende filmfragmenten te zien en dat is zeker een belangrijk ingrediënt voor een interessante uitzending van Zomergasten.

Aan de andere kant hoorde ik de hele uitzending wel iemand die met zoveel woorden zei dat “internet vroeger beter was”. In de jaren 90 van de vorige eeuw werd internet namelijk bevolkt door heel veel goed-mensen. Je kon zonder firewalls, virusscanners en, tegenwoordig ondenkbaar, zonder vrees je computer koppelen aan internet. Reclame was afwezig, met andere woorden, Utopia lag onder handbereik. Ik had in die tijd ook al een internetverbinding en op 1 september 1996 ging mijn eerste eigen website de digitale lucht in. Stelde niets voor, maar het was wel een van de zeer weinige in Nederland op dat moment. Het was een heerlijke tijd, de positiviteit spatte er vanaf.

Toch heb ik in die tijd al eens ergens geschreven dat internet op termijn zou gaan lijken op de werkelijke wereld. Inclusief al haar lelijkheid. Nu doe ik wel eens vaker voorspellingen, en die komen (gelukkig) lang niet altijd uit. Maar deze is maar al te waar gebleken. Wat Marleen Stikker eigenlijk wenste is dat internet weer in handen moet komen van collectieven, van burgers en een beetje overheid als toetje erbij. Tenminste, ze was opvallend positief over het model in Barcelona, waar de politiek zich intensief schijnt te bemoeien met technologie.

Als ik kijk naar internet dan zie ik de macht van grote bedrijven. “The winner takes it all” blijkt op internet maar al te waar. Facebook, Google, Airbnb, ga zo maar door. Maar wat is er feitelijk aan de hand? Laten we eens de boeman van dit moment nemen: Facebook. Ik zit niet op Facebook, maar ik ben ook niet erg anti. Gezien het gebruik van Facebook zijn er kennelijk veel mensen die deze app waarderen. Maar privacy dan?, hoor ik u zeggen. Tja. Facebook verzamelt heel veel data over iedere gebruiker. Maar waarom eigenlijk? Als je daar over nadenkt is de conclusie doodsimpel. Facebook doet al die moeite uitsluitend…om geld te verdienen. Want hoe meer data, hoe beter de reclame die ze op je af kunnen vuren. Niets meer, niets minder. En zo doen al die bedrijven dat. Simpel, geld verdienen. Zodra ze morgen geen geld meer op die manier binnen zouden kunnen hengelen, zouden ze a la minute alle servers met al die data uitzetten. Scheelt een hoop kosten.

Vergelijk dat laatste nu eens met het handelen van veel overheden over de hele wereld. Steeds meer geluiden gaan op om internet te controleren, op te schonen van bepaalde inhoud die illegaal, voor sommigen beledigend, schokkend, ongeschikt of wat dan ook is. Of om in sommige landen inhoud te verwijderen die de overheid zelf niet zo goed uitkomt. En voor dat laatste hoef je echt niet naar heel obscure landen te kijken. Steeds meer stabiele landen met een functionerende democratie, die toch wel een stootje kunnen hebben zou je zeggen, nemen maatregelen die de roemruchte vrijheid van meningsuiting, die juist door internet een grote vlucht heeft genomen, flink kunnen bedreigen.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik minder moeite heb met een bedrijf dat data van mij wil vergaren met als enkel doel geld te verdienen, dan met een overheid die er notabene voor ons is maar toch langzamerhand grip op internet probeert te krijgen. Terwijl ik toch echt een grote voorstander ben van een goed functionerende, sterke overheid. Maar op dit vlak… het helt mij net iets teveel de verkeerde kant op.

Laat ik eindigen met een van de verworvenheden van internet. Gewoon, mijn ervaring van vandaag. Ik was een beetje aan het rondstruinen op YouTube en vond:

Had ik zonder internet nooit gevonden. Dus bij deze: Internet kan nog veel beter. Maar het is zeker niet stuk.

Waterverbruik of -gebruik?

Vandaag is de ena laatste warme dag. Voorlopig. En ondertussen is de hele wereld behoorlijk geel geworden. Watergebrek speelt de natuur behoorlijk parten en de reactie van veel planten en bomen is om er voor de rest van dit jaar maar de brui aan te geven. Of definitief.

Wat mij echter opvalt is dat waterleidingbedrijven oproepen toch vooral zuinig te zijn met water. Korter douchen, de juiste wc-knop indrukken, dat soort dingen. Alles om water te besparen. Daar is toch niets mee mis, zult u zeggen. En dat is nu net even mijn punt. Want mij bekroop de gedachte die ik zo vaak heb: “Is dat nu wel zo?”.

Want stel dat ik douche. Dan komt er water uit de kraan dat in ons gebied ergens uit een rivier wordt afgetapt. Maar als het water in het doucheputje verdwijnt en daarna naar de waterzuivering gaat… Verhip! Dan komt het weer in diezelfde rivier terecht. Weliswaar iets verderop, maar toch. En datzelfde geldt voor al het water dat ik gebruik. Met andere woorden; ik “leen” als het ware even wat water uit de rivier, de waterleidingmaatschappij zorgt er tussendoor even voor dat het schoon en veilig is, en na gebruik geef ik het weer netjes terug aan de rivier. Vrijwel voor 100%. Met andere woorden, of ik nu lang of kort douche, veel of weinig de wc doortrek, dat maakt voor de totale hoeveelheid water in Nederland ongeveer…niets uit. Sterker nog, als iedereen in heel Salland, het gebied waar ik woon, de wc elke dag 100 keer extra zou doortrekken, dan daalt het waterpeil in het IJsselmeer daardoor…niet.

Wat wel uitmaakt is als ik met waterleiding water de tuin ga sproeien. Er verdampt dan zoveel water dat er ongetwijfeld heel veel water zeker niet meer via de grond terugvloeit in de rivier die hier vlakbij stroomt. Dat is wel degelijk verbruik; weg is weg, op=op. Het valt me op hoeveel sproeiers in tuinen, akkers en weilanden staan. Lekker sproeien, overdag, in de volle zon.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik het wel vervelend vind op een verkeerde manier aangesproken te worden. Juist hetgeen het meest verspillend is, daar wordt niet duidelijk op gewezen. En wat eigenlijk helemaal niet zo’n punt is, daar wijst het waterleidingbedrijf nadrukkelijk op. Ik vind het maar raar.

 

Noord/Zuidlijn

Op 22 juli 2018, een beetje later en een beetje duurder dan gepland, is de Noord/Zuidlijn in Amsterdam open gegaan. Nu ben ik fan van de metro. In veel steden, ook in Amsterdam, verloopt het vervoer onder de grond een stuk sneller en betrouwbaarder dan boven de grond. Bovendien kent de metro in Amsterdam vertrekborden die dynamisch aan de actuele rijtijden worden aangepast. Er vertrekt volgens de informatie op die borden werkelijk geen metro ooit te laat. Maar daar gaat dit stuk verder niet over.

Ik zat eens op een klein papiertje uit te rekenen hoeveel die lijn nu uiteindelijk wel niet kost. Het bedrag van aanleg is inmiddels bekend; totaal 3,1 miljard. Dat is toch wel een ietsepietsie meer dan oorspronkelijk begroot. Komt vaker voor. Maar stel dat we eens kijken naar het verwachte aantal passagiers en dan uitrekenen binnen hoeveel jaar die aanlegkosten zijn terugverdiend. De verwachte aantallen passagiers variëren nogal, grofweg tussen de 100.000 en 200.000 per dag. Laten we het houden op 150.000 per dag. En laten we niet te lullig doen, elke passagier hoest Euro 0,50  cent op om de bouwkosten terug te betalen. Dan levert een eenvoudige rekensom een terugverdientijd van een dikke 113 jaar op. En dan moeten de gewone exploitatiekosten van de rest van de ritprijs betaald worden.  En hoewel ik echt een fan ben van metro’s vind ik een tijd van 113 jaar om een investering terug te verdienen een niet al te fraaie score. Maar goed, de eerste metro ter wereld werd in 1863 geopend en rijdt nog steeds. Zo bezien kun je ook stellen: Amsterdam is een stad met een vooruitziende blik.