Exponentiele ontwikkelingen

Exponentiele ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die, zoals de term al zegt, exponentieel groeien. Een bekend voorbeeld hiervan is het verhaal waarin een man als dank mag aangeven wat voor beloning hij wil. Daarop zegt hij tegen de vorst: ik wil een schaakbord met op de eerste vlak 1 rijstkorrel, op de tweede 2, op de derde 4, en zo elke keer een verdubbeling. De vorst lacht er eerst smakelijk om, maar uiteindelijk blijkt dat er een immense rijstberg moet komen om het 64e vlak te vullen. Het is een effect dat blijft fascineren.

Maar wat zijn eigenlijk de gevolgen van exponentiele groei? Die zijn positief, maar ook negatief. Op internet heet het ook wel het “netwerk effect” of  “the winner takes it all”; het is op internet veel makkelijker om van 500 miljoen naar 1 miljard gebruikers te gaan dan van 1 naar 10 miljoen. Hier is meteen de schaduwzijde van exponentiele groei te zien: het verdrukt al het andere. Het is precies de reden waarom Facebook, Google, Amazon en dergelijke zo groot zijn geworden en maar nauwelijks van hun troon zijn te stoten. En vergeet in Nederland Bol.com en Booking.com niet. Ook zij proberen een dominante positie op internet te behouden en ook daar zie je hoe moeilijk het is deze partijen te verslaan. Probeer zelf maar eens een boekwinkel of boekingssite te beginnen…

Onoplosbaar? Dat valt ook wel weer mee. Uiteindelijk zakt elk bedrijf door zijn eigen hoeven. Het kan lang duren, maar ook in de Middeleeuwen bestonden bijvoorbeeld banken die heel groot en dominant waren. Je hoort er niet veel meer van. En op IT-gebied waren IBM, en daarna Microsoft, nog niet zo lang geleden ook heel dominante spelers. Precies zo zal het de huidige Facebook’s van deze wereld ook vergaan. Overigens is daarbij het grootste gevaar voor bijvoorbeeld Facebook niet dat er een nieuwe Facebook zal ontstaan. Het grootste gevaar is dat ze gewoon niet meer relevant zijn.

Al met al moeten we natuurlijk ook een beetje naar onszelf kijken; het is niet dat Facebook en soortgenoten de machtsdominantie opeisen. Wij zijn het, die ze het gunnen. En zo zullen wij het ook zijn die het ze weer afnemen. Ik vrees wel dat er dan gewoon weer een nieuwe partij komt waar hetzelfde zal gaan gebeuren.